Người ta thường nói có tiền thì sẽ mua được mọi thứ. Nhất là với những tỷ phú như Elon Musk – ông chủ của Tesla, SpaceX.

Thế nhưng trong ngành bán dẫn, câu chuyện lại không đơn giản như vậy.

Gần đây thì Musk tiếp tục gây chú ý với tham vọng xây dựng TeraFab – một hệ thống sản xuất chip AI ở quy mô cực lớn. Mục tiêu mà ông hướng tới là đạt khoảng 1 triệu wafer mỗi tháng (WPM) vào năm 2030.

Nhưng khi nhìn vào thực tế của ngành semiconductor hiện nay, mục tiêu này gần như không thể đạt được trong vài năm tới. Không phải vì Musk thiếu tiền, mà vì thế giới hiện tại đơn giản là không có đủ máy móc để đáp ứng.

Nút thắt cổ chai lớn nhất nằm ở máy quang khắc EUV của ASML. Đây là loại máy gần như bắt buộc để sản xuất các tiến trình tiên tiến dưới 7nm. Và điều đặc biệt là hiện nay chỉ có duy nhất ASML trên thế giới sản xuất được hệ thống này.

Theo các số liệu được chia sẻ trong ngành, năm 2025 ASML chỉ giao khoảng 48 máy EUV cùng 131 máy immersion DUV. Con số này là rất nhỏ với nhu cầu toàn cầu.

Để dễ hình dung, một số phân tích cho rằng nếu TeraFab muốn đạt tham vọng 1 triệu WPM trước năm 2030, hệ thống này có thể cần tới khoảng 400-500 máy EUV trong vài năm tới. Nghĩa là riêng nhu cầu của TeraFab thôi đã gần bằng, thậm chí vượt xa tổng số máy EUV mà ASML hiện có thể sản xuất mỗi năm.

Nói cách khác, ngay cả khi Musk sẵn sàng trả rất nhiều tiền, thì vấn đề vẫn là ASML cũng không có đủ máy để bán.

Hơn nữa, TeraFab không phải khách hàng duy nhất đang xếp hàng. TSMC vẫn đang mở rộng fab tại Đài Loan, Arizona và Nhật Bản. Intel đang đầu tư mạnh vào Fab 52, Fab 34 cùng nhiều cơ sở khác tại Mỹ. Trong khi đó Samsung Electronics và SK hynix cũng cần lượng lớn máy EUV cho các roadmap công nghệ riêng.

Ngay cả khi xét tới khả năng hợp tác với Intel, tổng năng lực sản xuất hiện hữu của Intel tại Mỹ nếu cộng các cơ sở ở Ohio, Oregon, New Mexico và Arizona cũng chỉ rơi vào khoảng 50K-70K WPM. Giả sử mọi thứ tăng trưởng cực kỳ thuận lợi và công suất được nhân đôi trước năm 2030, thì con số đó vẫn còn rất xa mục tiêu mà Musk mong muốn.

Đó là còn chưa tính đến rất nhiều yếu tố khác:

• Yield rate của tiến trình tiên tiến
• Thời gian lắp đặt và hiệu chỉnh EUV
• Thiếu hụt kỹ sư bán dẫn
• Hạ tầng điện và nước siêu sạch
• Chuỗi cung ứng vật liệu

Khác với ngành phần mềm hay AI datacenter, semiconductor không phải lĩnh vực có thể scale dễ dàng chỉ bằng cách đổ thêm tiền. Một fab tiên tiến có thể mất nhiều năm để xây dựng, tối ưu và đạt yield thương mại ổn định.