Nay lại post bài giúp a PD lead của Học Vi Mạch Cùng ICTC.
Chắc nhiều bạn sẽ thấy hứng thú với chủ đề này đây .
—

Đây là câu hỏi mình gặp rất nhiều, nhất là từ các bạn sinh viên hoặc anh em mới bước chân vào ngành VLSI. Thật ra bản thân mình cũng từng tự hỏi y như vậy: học PD rồi thì sau này có bị “đóng khung” trong nước không, hay vẫn có cơ hội đi xa hơn? Và thú vị là, ở mỗi giai đoạn khác nhau của bản thân, mình lại có một câu trả lời khác nhau cho câu hỏi đó.

Hồi mới ra trường, mình cũng từng nghĩ tới chuyện đi nước ngoài. Nhưng lúc đó kiến thức còn ít, kinh nghiệm chưa có, sự tự tin thì gần như bằng không. Việc đi nước ngoài làm lúc đấy với mình nghe rất là xa vời. Khi ấy, thứ mình quan tâm nhất chỉ là làm sao hiểu được flow, làm sao đỡ bị sấy vì timing fail, làm sao debug xong task trước deadline.

Những năm đầu làm PD thực sự không hề dễ dàng. Ngồi với tool từ sáng tới tối, log đỏ vì timing fail triền miên, congestion thì không biết bắt đầu gỡ từ đâu. Mấy năm đầu hầu như mình đều ở lại rất muộn chỉ để lần theo một timing path, nhìn thì thấy fail mà phân tích mãi vẫn không hiểu vì sao. Không ít lần mình tự hỏi: “Mình đang học cái gì vậy? Mấy thứ này có giúp mình đi xa hơn không, hay chỉ là kỹ năng nội bộ của công ty thôi?”

Chỉ sau một thời gian đủ dài, mình mới nhận ra PD cho mình một thứ rất quan trọng: tư duy hệ thống và trách nhiệm với toàn bộ con chip. PD không chỉ là placement hay routing. PD là chỗ mọi vấn đề dồn về. Timing fail, power cao, area lớn, cuối cùng cũng đều quay về PD. Và khi bạn quen với việc đứng ở điểm cuối của design flow, góc nhìn của bạn sẽ rất khác so với lúc chỉ làm một mảnh nhỏ trong bức tranh lớn.

Cũng từ đó, mình bắt đầu thấy rõ vì sao PD lại có tính global khá cao. Mình từng trao đổi kỹ thuật với nhiều team ở các quốc gia khác nhau, và điều thú vị là cách nói chuyện gần như giống hệt nhau. Không ai hỏi bạn học trường nào, quốc tịch gì. Họ hỏi: tại sao setup fail? path này critical vì lý do gì? nếu thêm buffer thì power ảnh hưởng ra sao? Khi bạn trả lời được những câu hỏi đó một cách rõ ràng, ranh giới quốc gia gần như không còn nhiều ý nghĩa.

Bản thân mình cũng đã từng có thời gian từ Việt Nam sang nước ngoài làm việc vài năm, và đó là lúc mình thấy rất rõ điều này. Bước vào một môi trường mới, khác công ty, khác quốc gia, khác văn hóa, nhưng câu chuyện kỹ thuật thì gần như không đổi. Vẫn là timing, power, area, vẫn là congestion, ECO, và deadline. Tool có thể khác phiên bản, flow có thể khác chi tiết, nhưng cách suy nghĩ và cách giải quyết vấn đề thì rất quen thuộc. Trải nghiệm đó khiến mình tin rằng: nếu bạn làm PD đủ sâu và đủ chắc, thì việc làm ở đâu chỉ còn là câu chuyện môi trường sống, chứ không còn là rào cản kỹ thuật.

Thực tế, với PD, cơ hội cũng không chỉ gói gọn ở một vài nơi. Rất nhiều anh em bạn bè của mình đang làm việc tại Singapore, Malaysia, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc. Xa hơn nữa, vẫn có những người đi được sang châu Âu, và thậm chí là Mỹ nếu hội đủ duyên và cơ hội. Không phải vì PD dễ, mà vì bản chất công việc này gắn chặt với design flow chung của ngành bán dẫn toàn cầu. Một PD engineer giỏi, hiểu bản chất vấn đề, có thể hòa nhập tương đối nhanh ở bất kỳ đâu.

Mình cũng từng gặp những người rất giỏi tool, chạy flow cực nhanh, nhưng khi bị hỏi sâu về bản chất thì lại lúng túng. Ngược lại, có những người ban đầu làm chậm, nhưng mỗi lần debug là hiểu rất kỹ, hiểu tới nơi tới chốn. Về lâu dài, chính nhóm sau này mới là những người dễ đi xa hơn, vì họ có thể thích nghi với bất kỳ môi trường nào, với bất kỳ tool set nào.

Một điều nữa khiến mình suy nghĩ nhiều là khi nhìn lại con đường của những anh em đi trước. Rất nhiều người không hề đặt mục tiêu ra nước ngoài ngay từ đầu. Họ chỉ tập trung làm tốt công việc của mình, học sâu, nhận những block khó mà người khác né. Sau vài năm, khi bộ kỹ năng đã đủ dày, cơ hội tự nhiên xuất hiện. Lúc đó, chuyện đi hay không đi chỉ còn là quyết định cá nhân, chứ không còn là câu hỏi “mình có đủ khả năng không” nữa.

Với mình, PD không phải con đường dành cho tất cả mọi người. Nó đòi hỏi sự kiên nhẫn, chịu áp lực, và chấp nhận việc thành quả không đến ngay. Nhưng nếu bạn chịu được giai đoạn đầu khá rối, thì càng về sau con đường càng rộng mở. Không phải vì PD dễ, mà vì PD engineer giỏi thì ở đâu cũng cần.

Nếu bạn đang là sinh viên hoặc mới đi làm, mình chỉ muốn chia sẻ một điều rất thật: đừng vội hỏi “làm PD có đi nước ngoài được không” khi bạn còn chưa thực sự hiểu PD là gì. Hãy thử hỏi ngược lại: “Mình có sẵn sàng đào sâu, chịu khó và làm những phần khó nhất của design không?” Nếu câu trả lời là có, thì chuyện đi nước ngoài chỉ là vấn đề thời gian và lựa chọn.

Mình viết những dòng này không phải để vẽ ra một con đường màu hồng, mà chỉ để chia sẻ trải nghiệm cá nhân: PD là một con đường chậm nhưng bền. Với mình, đó là con đường mà mình đã chọn và gắn bó trong ngành bán dẫn. Nếu bạn đang đi trên con đường này và cảm thấy mơ hồ, thì tin mình đi, cảm giác đó rất bình thường. Hầu như ai làm PD cũng từng trải qua giai đoạn đó.